၁၄.၁.၂၀၂၆
Translated by Htwe Ko Tun
မြန်မာနိုင်ငံမှာ မွတ်စလင်အများစုဖြစ်တဲ့ ဘင်္ဂါလီလူမျိုးစုတွေအပေါ် ဆက်ဆံပုံနဲ့ပတ်သက်လို့ အပြည် ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) မှာ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနဲ့ စွဲဆိုထားမှုက ချို့ယွင်းချက်တွေရှိပြီး အခြေအမြစ်မရှိပါလို့ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
တရားရုံးက ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ မြန်မာ့တပ်မတော်ရဲ့ စစ်ရေးနှိမ်နင်းမှုနဲ့ပတ်သက်လို့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တင်သွင်းတဲ့စွပ်စွဲချက်တွေအပေါ် သုံးပတ်ကြာကြားနာမှုတွေကို ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်မှာ စတင်ခဲ့ပါတယ်။
နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာတစ်စောင်က ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ ကြေညာချက်တစ်စောင်မှာ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်က နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ သည်ဟိဂ်မြို့မှာ ကြားနာမှုတွေစတင်ခဲ့တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးကို အချက် အလက်အမှန်အပေါ်အခြေခံ၍ တရားရုံးအနေဖြင့် စီရင်ချက်ချမှတ်ဖို့နဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း မူဘောင်အတွင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေ ကို တင်းကြပ်စွာကျင့်သုံးဆောင်ရွက်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး တရားသူကြီးတွေက ၂၀၁၇ ခုနှစ် စစ်ရေးနှိမ်နင်းမှုမှာ ဘင်္ဂါလီတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်လို့ ဂမ်ဘီယာရဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကို ချိန်ဆနေတုံးမှာ နှစဖက် ထွက်ဆိုချက်တွေကို သုံးပတ်ကြာ ကြားနာသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
စွဲချက်မှာ ဘင်္ဂါလီမွတ်စလင် သိန်းနှင့်ချီလို့ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာစစ်သွေးကြွတွေရဲ့ အကြမ်းဖက် မှုမှ အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကို ထွက်ပြေးခဲ့ကြရပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် မုဒိမ်းကျင့်မှု၊ မီးရှို့မှုနဲ့ လူသတ်မှုတွေကို ကျူးလွန်ခဲ့တယ်လို့ ထိတ်လန့်ဖွယ် စွပ်စွဲချက်တွေကို တင်ပြခဲ့ကြပါတယ်။
ကြားနာမှုရဲ့ ပထမနေ့မှာ ဂမ်ဘီယာ တရားရေးဝန်ကြီး ဒေါ်ဒါ ဂျယ်လိုး (Dawda Jallow) က တရားရုံးသို့ ဘင်္ဂါလီတွေကို ဖျက်ဆီးချေမှုန်းဖို့ ပစ်မှတ်ထားဆောင်ရွက်ခဲ့တာလို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ရှေ့နေတွေက ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက် သောကြာနေ့မှာ သူတို့ရဲ့ တရားရုံး တုံ့ပြန်ထွက်ဆိုမှုကို စတင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
ရန်ကုန်ရှိ မြန်မာအစိုးရ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ကြေညာချက်မှာတော့ ဂမ်ဘီယာရဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေ က အချက်အလက်နဲ့ ဥပဒေပိုင်းမှာ ချို့ယွင်းချက်ရှိပြီး အခြေအမြစ်မရှိပါလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုမရှိတဲ့ အထောက်အထားတွေအပေါ် အခြေခံတဲ့ ဘက်လိုက်တဲ့ အစီရင်ခံစာတွေက အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်အစားထိုး၍မရပါလို့လည်း ကြေညာချက်က ဆိုခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်က အာဏာထိန်းသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် တပ်မတော်အစိုးရ အုပ်ချုပ်တဲ့ ကာလမှာ မြန်မာအစိုးရက ICJ နဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ယုံကြည်ချက်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာတယ်ဆိုတာ ပြသခဲ့တယ်လို ကြေညာချက်မှာ ထပ်လောင်းပြော ကြားခဲ့ပါတယ်။
ကြေညာချက်မှာ ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အသုံးမပြုဘဲ “ရခိုင်ပြည်နယ်မှ လူများ” လို့ ရည်ညွှန်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ယခုအခါ ဘင်္ဂါလီ ၁ ဒသမ ၁၇ သန်းဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ကော့စ်ဘဇားရှိ ဧက ၈၀၀၀ ကျော်မှာ ပြန့်ကျဲနေတဲ့ ပျက်စီးယိုယွင်းနေတဲ့ စခန်းတွေမှာ ကျပ်ညပ်စွာ နေထိုင်ကြပါတယ်။
လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ဆယ်ဂဏန်းခန့် သေဆုံးခဲ့တဲ့ ဘင်္ဂါလီတွေရဲ့တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံက သူ့ရဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ ဘင်္ဂါလီသူပုန်တွေကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းဖို့ နှိမ်နင်းမှုက တရားမျှတတယ်လို့ အမြဲတမ်း ကိုင်စွဲထားခဲ့ပါတယ်။
တရားရုံးရဲ့ နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်က လပေါင်းများစွာ ဒါမှမဟုတ် နှစ်နဲ့ချီလို့တောင် ကြာနိုင်ပါတယ်။ ICJ အဖို့ နောက်ဆုံးမှာ သူ့ရဲဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို အမိန့်အာဏာတည် အကောင်အထည်ဖော်စေဖို့ နည်းလမ်းတစ်စုံတစ်ရာ ရှိတာလည်းမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့်တရားရုံးက ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်မှ မျက်နှာသာပေး ဆုံးဖြတ်ချက်ချမယ်ဆိုတာမျိုးက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံရေးဖိအားတွေ ပိုမိုများပြားလာစေတာလောက်တော့ ဖြစ်စေမှာပါ။
Ref-French24
About the Author
