သက်တံ့
၁၅. ၁၀. ၂၀၂၆
အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ဒ် ထရမ့်ပ်က CNN၊ MS NOW နှင့် Politico သတင်းဌာနမှ သတင်းထောက်များကို အိမ်ဖြူတော်အတွင်း ဝင်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်းသည် တရားဥပဒေ ဖောက်ဖျက်ရာ ကျရောက်နိုင်ကြောင်း ဖက်ဒရယ် တရားသူကြီးတစ်ဦးက အင်္ဂါနေ့တွင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါ သတင်းဌာနများအတွက် အိမ်ဖြူတော် ဝင်ထွက်ခွင့် မိန့်စာကို သက်တမ်းတိုးပေးခဲ့သည်။
ယင်းသည် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတွင် ထရမ့်ပ်အပေါ် ဆန့်ကျင်သည့် နောက်ဆုံး ရလဒ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ခရိုင်တရားသူကြီး Timothy Kelly သည် အဆိုပါ သတင်းထောက်များအား အိမ်ဖြူတော်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ပြန်လည်ရရှိစေခဲ့သည့် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက် အရေးပေါ် အမိန့်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေမည့် ရေးသားဖော်ပြချက်ပါ အမိန့်တစ်ရပ်ကို ထပ်မံထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သတင်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အဖွဲ့အစည်းများက ထရမ့်ပ်အပေါ် သတင်းဖော်ပြချက်များကို မနှစ်သက်သည့်အတွက် သတင်းထောက်များအား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မညီသော လက်စားချေမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားကြသည်။
လွန်ခဲ့သည့်လက တရားသူကြီး Kelly ၏ အမိန့်အရ CNN၊ MS NOW နှင့် Politico သတင်းထောက်များကို အိမ်ဖြူတော်အတွင်းသို့ ယာယီဝင်ရောက်ခွင့် ပြုခဲ့သည်။ အင်္ဂါနေ့တွင် တရားသူကြီးက ယာယီတားမြစ်မိန့် (Preliminary injunction) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အယူခံတရားရုံးက ပယ်ဖျက်ခြင်း မရှိပါက သတင်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ တရားစွဲဆိုမှုကို အပြီးသတ် စီရင်ချက်မချမီအထိ အဆိုပါ အမိန့်မှာ အတည်ဖြစ်နေမည် ဖြစ်သည်။
ထရမ့်ပ် အစိုးရအဖွဲ့သည် အဆိုပါ တရားသူကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အယူခံဝင်ခဲ့သည်။ အိမ်ဖြူတော် အရာရှိတစ်ဦးက ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် အဆိုပါ သတင်းဌာန ၃ ခုသည် အိမ်ဖြူတော်ဝင်းအတွင်း မဟုတ်ဘဲ အပြင်ပန်းမှပင် ထရမ့်ပ်နှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းများကို လုံလောက်စွာ သတင်းထုတ်ပြန်နိုင်စွမ်း ရှိကြကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“သူတို့ ဖြန့်ဝေနေတဲ့ လိမ်ညာမှုတွေဟာ အမေရိကန် ပြည်သူတွေကို နစ်နာစေပြီး ငါတို့ရဲ့ ဒီမိုကရေစီ အဆောက်အအုံကိုလည်း ပျက်စီးစေပါတယ်” ဟု အဆိုပါ အရာရှိက ပြောသည်။
သတင်းဌာနများ၏ ရှေ့နေဖြစ်သူ Theodore Boutrous က ဤစီရင်ချက်အတွက် ဝမ်းမြောက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့ပြီး ထရမ့်ပ်၏ ပိတ်ပင်မှုကြောင့် “ကျွန်ုပ်တို့၏ အမှုသည်များ၊ ပထမပြင်ဆင်ချက် ဥပဒေ (First Amendment) နှင့် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးအပေါ် သက်ရောက်ခဲ့သည့် ထိခိုက်မှုမှာ အလွန်ပင် ကြီးမားပါသည်” ဟု ဆိုသည်။
တရားသူကြီး Kelly က အင်္ဂါနေ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် ထရမ့်ပ်၏ လူသိရှင်ကြား ပြောဆိုချက်များအရ အဆိုပါ သတင်းဌာနများကို ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဘက်လိုက်ပြီး မမှန်ကန်သော သတင်းဖော်ပြမှုများကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်ဟု ရေးသားထားသည်။ ယင်းသည် တရားရေးဌာန ရှေ့နေများက တရားရုံးတွင် စကားနာထိုး ပြောဆိုခဲ့သကဲ့သို့ အမျိုးသား လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကြောင့် မဟုတ်ကြောင်း ဆိုထားသည်။
“အတိုချုပ်ပြောရရင် ဒါဟာ မတရားတဲ့ သဘောထားအမြင်အပေါ် အခြေခံပြီး ခွဲခြားဆက်ဆံတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု တရားသူကြီးက ရေးသားခဲ့သော်လည်း “ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် သမ္မတ ထရမ့်ပ်၏ မကျေနပ်ချက်များ၊ တိုင်ကြားချက်များသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု မည်သူမျှ မယူဆသင့်ပါ” ဟု ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့သည်။
ထရမ့်ပ်သည် သူ၏ ပထမ သမ္မတသက်တမ်း ကာလအတွင်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် Kelly ကို တရားသူကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အတိတ်က သမ္မတများသည်လည်း သတင်းမီဒီယာများနှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း ထရမ့်ပ်၏ သတင်းမီဒီယာများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုမှာမူ စံချိန်တင် ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဓိက သတင်းအဖွဲ့အစည်း အများအပြားကို အခြေခံ ဝင်ထွက်ခွင့်များ ပိတ်ပင်ခြင်း၊ သတင်းထောက်များ၏ သတင်းဖော်ပြချက်များအပေါ် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် အစိုးရအပေါ် လိုလားသော မီဒီယာများကို မြှောက်စားခြင်းတို့ဖြင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကျင့်သုံးခဲ့သော ရိုးရာထုံးတမ်းများကို ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းဌာန အများအပြားကိုလည်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။
ထရမ့်ပ်သည် စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်း၏ လူမှုကွန်ရက် ပလက်ဖောင်းမှတစ်ဆင့် ယင်းပိတ်ပင်မှုကို ကြေညာခဲ့ရာ၌ CNN၊ Politico နှင့် MS NOW တို့သည် “အမေရိကန် သမ္မတအကြောင်း သတင်းဖော်ပြရာတွင် လုပ်ကြံသတင်းများနှင့် လိမ်ညာမှုများကို ဆက်တိုက် ရေးသားခွင့် မရှိသင့်ပါ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ တရားရေးဌာနကလည်း အဆိုပါ ပိတ်ပင်မှုမှာ အမျိုးသား လုံခြုံရေးအရ တရားဝင် ဥပဒေကြောင်းအရ မှန်ကန်ကြောင်း ထရမ့်ပ်၏ ပြောဆိုချက်ကို အလေးပေး ပြောဆိုခဲ့သည်။
သတင်းဌာနများကမူ ၎င်းတို့၏ အိမ်ဖြူတော် ဝင်ထွက်ခွင့် ကတ်များကို ရုပ်သိမ်းခြင်းသည် သတင်းဖော်ပြမှုများအတွက် မတရား လက်စားချေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုကြပြီး ထရမ့်ပ်အစိုးရအဖွဲ့သည် ယင်းပိတ်ပင်မှုကို အကြောင်းပြရန် ခိုင်လုံမှုမရှိသော အမျိုးသား လုံခြုံရေး စိုးရိမ်မှုများကို လုပ်ကြံဖန်တီးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားကြသည်။
ယင်းပိတ်ပင်မှုသည် အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပထမပြင်ဆင်ချက်ပါ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်နှင့် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုများကိုလည်းကောင်း၊ အစိုးရထံမှ တရားမျှတသော ဆက်ဆံမှုကို ရရှိနိုင်သည့် တရားဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ခွင့်ဆိုင်ရာ ရပိုင်ခွင့်များကိုလည်းကောင်း ချိုးဖောက်နေကြောင်း သတင်းဌာနများက တရားစွဲဆိုမှုတွင် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
ပိတ်ပင်မှုသည် “၎င်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ တရားဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ခွင့်ဆိုင်ရာ ရပိုင်ခွင့်များကို ချိုးဖောက်ဖွယ် ရှိသည်” ဟု Kelly က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် အိမ်ဖြူတော်သည် CNN၊ MS NOW နှင့် Politico သတင်းထောက်များကို ဝင်ထွက်ခွင့် ပြန်လည်ပေးခဲ့ကာ အဆိုပါ သတင်းထောက်များ၏ ဝင်ထွက်ခွင့်ကို ချက်ချင်း ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။
သတင်းထောက်များအား အိမ်ဖြူတော်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ထပ်မံပိတ်ပင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးထားသည့် အမိန့်ကို သက်တမ်းတိုးသင့် မတိုးသင့်နှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းဌာနများနှင့် တရားရေးဌာနတို့၏ လျှောက်လဲချက်များကို ကြားနာရန် တရားသူကြီးသည် အောက်တိုဘာ ၈ ရက်တွင် ကြားနာပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တရားရေးဌာနက ပိတ်ပင်မှုများမှာ တရားမျှတပြီး ခိုင်လုံကြောင်း ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
ဥပဒေကြောင်းအရ တိုက်ပွဲသည် နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည့် အမေရိကန် အလယ်အလတ် သက်တမ်း ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ သီတင်းပတ် အနည်းငယ်အလိုတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပြီး အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ထရမ့်ပ်၏ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ပါတီဝင်များသည် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကို ဆက်လက် ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြရသည်။ ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှုနှင့် အီရန်စစ်ပွဲကဲ့သို့သော ပြဿနာများအပေါ် စိုးရိမ်မှုများကြောင့် လူထုဆန္ဒသဘောထား ကောက်ယူမှုများတွင် ထရမ့်ပ်၏ ထောက်ခံမှုနှုန်းမှာ စံချိန်တင် နိမ့်ကျလျက် ရှိသည်။
Ref: Reuters
About the Author
