၄. ၃. ၂၀၂၆
MT News Editorial
ယနေ့ကာလ မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်း လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက် ဖျက်ဆီးမှုဘေးရန် ပဋိပက္ခများသာမက အရှေ့အလယ်ပိုင်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကမ္ဘာ့ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ကွင်းဆက် (Global Supply Chain) ပြတ်တောက်မှု ဒဏ်ကိုပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည့် အခြေအနေ ကြုံတွေ့လာနေပြီဖြစ်သည်။
မူလကတည်းက လောင်စာဆီသိုလှောင်နိုင်မှု နည်းပါးခြင်း၊ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံအခက်ကြုံစေရန် လောင်စာဆီ ပိတ်ဆို့ရန် တောင်းဆိုခြင်းများ၊ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု (Sanctions) များကြောင့် လောင်စာဆီအကျပ်အတည်း မကြာခဏကြုံနေရသော နိုင်ငံတွင် ယခုအကျပ်အတည်းကြောင့် လောင်စာဆီ အရန်လက်ကျန် နည်းပါးလာမှုကို ဖြေရှင်းရန် မော်တော်ယာဉ်များကို “စုံ/မ” ရက်အလိုက် ရောင်းချခြင်းစနစ် (Odd-Even Rationing System) ကို စတင်လိုက်ပြီဖြစ်သော်လည်း ဤသည်မှာ ရောဂါလက္ခဏာကိုသာ ကုသသည့် ယာယီဆေးမြီးတို မျှသာ ဖြစ်သည်။
ယခုသည်ပင် စုံဂဏန်းနှင့် မဂဏန်း ကားပိုင်ရှင်တို့က အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် မည်သို့လုပ်ရမည်နည်းဟု မေးခွန်းထုတ်နေကြသလို ဆီဆိုင်များတွင်လည်း ထိတ်လန့်တကြား ဝယ်ယူစုဆောင်းမှု (Panic Buying) များကြောင့် ဆီစုပြုံတိုးဝယ်ယူနေကြသည်မှာ မျက်မြင်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ စုံမရာရှင်စနစ်သည် အလုံးစုံပြည့်စုံမှု မရှိသေးသည်ကို သက်သေခံနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ထိုမျှမက အကယ်၍သာ စစ်မီးကြာရှည်လာပါက စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုမှသည် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကွင်းဆက် ပြတ်တောက်မှုအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာပါက သွင်းကုန်ကို အားပြုနေရဆဲနိုင်ငံအတွက် စားနပ်ရိက္ခာ လုံခြုံမှု (Food Security) ဘေးဆိုးပါ ဖြစ်ပွားလာနိုင်သည့်အတွက် ဘက်စုံလွှမ်းခြုံသော မဟာဗျူဟာ (Comprehensive Strategy) တစ်ရပ်ကို အရေးပေါ် ချမှတ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။
◾ စုံမရာရှင်စနစ်၏ အနှစ်သာရနှင့် အောင်မြင်မှုသော့ချက်
သမိုင်းကြောင်းအရ အမေရိကန်ကဲ့သို့ နိုင်ငံကြီးများသည်ပင် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ် ရေနံအကျပ်အတည်း (Oil Crisis) တွင် စုံမရာရှင်စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ရဖူးသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ အောင်မြင်မှုမှာ ရက်ခွဲရုံမျှမဟုတ်ဘဲ ဦးစားပေးကဏ္ဍ (Prioritized Allocation) ကို စနစ်တကျ သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက်လည်း စုံမရာရှင်စနစ် အောင်မြင်ရန်မှာ သာမန်ကိုယ်ပိုင်ယာဉ်များနှင့် လူနာတင်ယာဉ်၊ အများပြည်သူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်များကို ကွဲပြားစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်မှုအပေါ် မူတည်နေသည်။ အမှန်တကယ် လိုအပ်သော ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍများသို့ ဆီမရောက်ရှိဘဲ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းချိန် ရှည်ကြာနေခြင်းသည် နိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်စွမ်းအား (Productivity) ကိုသာ လျော့ကျစေပေလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
ထို့အတူ ဆီတန်းစီပြန်လည်ရောင်းစားခြင်းများကို ထိန်းကျောင်းရန်နှင့် ငါ့ဖို့သာကြည့်သော တစ်ကိုယ်စာ အလွန်အမင်း ဝယ်ယူစုဆောင်းမှု (Hoarding) များကို ထိန်းကျောင်းရန်အတွက် သတ်မှတ်ဆီခွဲတမ်း (Oil Quota) များဖြင့် ရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် ပိုကောင်းသည့် ခွဲတမ်းစနစ်များဖြင့် ထိန်းကျောင်းခြင်းက ပိုမိုသင့်တော်မှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။
◾ ဝိသမလောဘကို ထိန်းကျောင်းခြင်းနှင့် ဈေးကွက်ကျင့်ဝတ်
အကျပ်အတည်းကာလတိုင်းတွင် အခွင့်ကောင်းယူကာ ကုန်စည်သိုလှောင်ခြင်းနှင့် ဈေးနှုန်းဆွဲတင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်လေ့ရှိသော မြန်မာလုပ်ငန်းရှင်အချို့၏ ဝိသမလောဘ (Profiteering) မှာ တိုင်းပြည်အတွက် အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည်။
လက်ရှိ ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည့် စွမ်းအင်လုံခြုံရေး (Energy Security) နှင့် စားနပ်ရိက္ခာလုံခြုံရေး (Food Security) ကို ထိန်းကျောင်းရာတွင် ဥပဒေဖြင့် ဖိအားပေးခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သည်မှာ အစိုးရနှင့် တာဝန်သိလုပ်ငန်းရှင်များ ပူးပေါင်းကာ အရန်ရိက္ခာ (Buffer Stock) များကို တိုက်ရိုက်ဖြန့်ဖြူးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဈေးကွက်အတွင်းသို့ ပုံမှန်ပေါက်ဈေးဖြင့် ကုန်စည်များ စီးဆင်းစေခြင်းဖြင့်သာ မှောင်ခိုဈေးကွက် (Black Market) နှင့် ဈေးကစားသူများကို သဘာဝကျကျ ဖယ်ရှားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
◾ စစ်ပွဲကြာရှည်မှုကို ရင်ဆိုင်ရန် ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် မြှင့်တင်ရေး
စစ်ပွဲနှင့် စက်သုံးဆီ အကျပ်အတည်းကြောင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်မှုများ မရေမရာဖြစ်နေချိန်တွင် လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးသည်လည်း လက်နက်ကိုင်များ၏ အကြမ်းဖက် ဆက်ကြေးကောက် ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်။
ထိုသို့ နယ်စပ်လမ်းကြောင်းအများစု ပိတ်ဆို့နေချိန်တွင် “မိမိကိုယ်ကိုယ် အားကိုးခြင်း” (Self-Reliance) သည်သာ အကောင်းဆုံးသော မဟာဗျူဟာဖြစ်သည်။ ပြည်ပမှတင်သွင်းရသည့် ကုန်စည်များကို လျှော့ချကာ ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကို အင်တိုက်အားတိုက် မြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုကို တည်ဆောက်ရမည်ဖြစ်သည်။
အခြေခံပြည်သူများ အငတ်ဘေးမှ ကင်းဝေးစေရန်အတွက် စားသောက်ကုန် ထုတ်လုပ်မှုကွင်းဆက်ကို မည်သည့်ပဋိပက္ခများကြားတွင်မဆို ခြွင်းချက်အနေဖြင့် ဆက်လက်လည်ပတ်ခွင့်ပြုရန်မှာလည်း လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်း (Humanitarian Corridor) တစ်ရပ်အနေဖြင့် အရေးကြီးသော အချက်ဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်မိသည်။
◾ တာဝန်ရှိသူတို့၏ သစ္စာတရားနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူ ကင်းစင်ရေး
မည်မျှပင် ကောင်းမွန်သော မူဝါဒ (Policy) များကို ချမှတ်ပါစေ၊ မြေပြင်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရမည့် တာဝန်ရှိသူများသည် ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု (Corruption) များ ပြုလုပ်နေမည်ဆိုပါက ပြည်သူတို့သည်သာ ငရဲတွင်းသို့ သက်ဆင်းကြရပေလိမ့်မည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံး အခက်ကြုံနေချိန်တွင် ဥပဒေစိုးမိုးရေး အဖွဲ့အစည်းများသည် ဝိသမလောဘသားများနှင့် လက်ဝါးချင်းရိုက်ကာ မှောင်ခိုစနစ်ကို အားပေးခြင်းမှ ကင်းဝေးရပေမည်။ အကျပ်အတည်းကာလတွင် လာဘ်စားခြင်းသည် တိုင်းပြည်ကို ရောင်းစားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့စစ်ပွဲများက ကျွန်ုပ်တို့အား သင်ခန်းစာပေးနေသည်မှာ “မိမိခြေထောက်ပေါ် မိမိရပ်တည်နိုင်မှု” သည်သာ အကောင်းဆုံးသော လုံခြုံရေးဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။ လောင်စာဆီ အကျပ်အတည်းကို အခွင့်အရေးတစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးချကာ ကျွန်ုပ်တို့၏ စွမ်းအင်ကဏ္ဍနှင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍကို ပိုမိုခိုင်မာအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ (Reform) ရပေမည်။ အကယ်၍သာ ကျွန်ုပ်တို့သည် ယခုအချိန်တွင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု မရှိဘဲ မှန်ကန်ပြည့်စုံမှုမရှိသော ခွဲတမ်းစနစ်အောက်တွင်သာ အချိန်ဖြုန်းနေမည်ဆိုပါက နောက်ထပ်ရောက်ရှိလာမည့် စားနပ်ရိက္ခာ အကျပ်အတည်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေမည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်သည်။
နိဂုံးချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော်၊ လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရသော စိန်ခေါ်မှုများကို ကျော်လွှားရန် အရေးအကြီးဆုံးအချက်မှာ “တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုရှိသော တာဝန်ရှိသူများ” ပင် ဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များနှင့် ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများသည် အကျပ်အတည်းကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ဝိသမလောဘသား လုပ်ငန်းရှင်များထံမှ လာဘ်စား၍ မျက်ကွယ်ပြုလိုက်မည်ဆိုပါက မည်သည့် မဟာဗျူဟာမျှ အလုပ်ဖြစ်မည်မဟုတ်ပေ။ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုသည် မှောင်ခိုဈေးကွက်ကို ပိုမိုကြီးထွားစေပြီး အခြေခံပြည်သူများကိုသာ ဒုက္ခတွင်းထဲသို့ တွန်းပို့ပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် စုံမရာရှင်စနစ် အောင်မြင်ရေးမှသည် စားနပ်ရိက္ခာ ဖူလုံရေးအထိ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးတွင် တာဝန်ရှိသူများ၏ ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှု (Integrity)၊ အမြော်အမြင်ကြီးသော စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ပြတ်သားသော အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများဖြင့်သာ စွမ်းအင်လုံခြုံရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာလုံခြုံရေးကို အောင်မြင်စွာ ကြံဆနိုင်မည်ဖြစ်သည်ဟု MT News က ယုံကြည်ပါကြောင်း အပြုသဘောဖြင့် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်အပ်ပါသည်။
About the Author
