လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ခရီးစဉ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ယနေ့ သွားရောက်

သက်တံ့
၂၈. ၁၀. ၂၀၂၆

ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး သာရီဆာ လာဇာရို (Theresa Lazaro) သည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ) ဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်မှ ၂၉ ရက်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ မစ်ရှင်ခရီးစဉ်ကို ဦးဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန (DFA) က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ (အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်) တွင် အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။

DFA ၏ အာဆီယံပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒက်စ်အင်ပီးရီယယ် (Dax Imperial) က သတင်းထောက်များထံ ပေးပို့သည့် သတင်းစကားတွင် လာဇာရိုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အဆိုပါမစ်ရှင်ခရီးစဉ်ကို လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း လာဇာရိုအနေဖြင့် မဲမသမာမှု၊ အဂတိမှုများဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံရန် ရှိ မရှိနှင့် ပတ်သက်၍မူ အချက်အလက် တစ်စုံတစ်ရာ မရှိသေးကြောင်း အင်ပီးရီယယ်က ဆိုသည်။

“နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး လာဇာရိုဟာ အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌရဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်အနေနဲ့ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်ကနေ ၂၉ ရက်အထိ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ မစ်ရှင်ခရီးစဉ်ကို ဦးဆောင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု အင်ပီးရီယယ်က ဆိုသလို “အဲဒီလိုတွေ့ဆုံမယ့်ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အသေးစိတ်အချက်အလက် မရှိသေးပါဘူး။ လောလောဆယ်မှာ ကျွန်တော်တို့ လက်ထဲမှာရှိတာက ရှမ်းပြည်နယ်က လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ မစ်ရှင်နဲ့ နေပြည်တော်မှာ လုပ်ဆောင်မယ့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်” ဟုလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စီဟာဆက် ဖူအာကက်ကောင်း (Sihasak Phuangketkeow) က အဆိုပါခရီးစဉ်ကို အစောပိုင်းက ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပြီး အထူးကိုယ်စားလှယ်၏ ခရီးစဉ်အစီအစဉ်များကို “ဆက်လက်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ဆဲဖြစ်ကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်၏ ခရီးစဉ်ကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သော မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက် ဟာဆန် (Mohamad Hasan) နှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ပြုလုပ်စဉ် ထိုသို့ ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

“အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး မတိုင်ခင် မနီလာမြို့မှာ အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေ ဆုံကြတဲ့အခါမှာ အစီရင်ခံတင်ပြနိုင်ဖို့အတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ တိုးတက်မှုတွေနဲ့ အချို့သော တိုးတက်မှုရလဒ်တွေ ရရှိလာမယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်” ဟု စီဟာဆက်က ဆိုသည်။

၅၉ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးနှင့် ဝန်ကြီးများအဆင့် ဆွေးနွေးပွဲများ မတိုင်မီ ဇူလိုင်လက လာဇာရိုသည် အားလုံးပါဝင်သော နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများကို ရှေ့သို့တိုးမြှင့်ရန်နှင့် နိုင်ငံ၏ ရေရှည်ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းရန် နည်းလမ်းများကို ဆွေးနွေးရန်အတွက် မြန်မာ့တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရ ငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းရေးမှူးများကို တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

သူမသည် နိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှု အခြေအနေများကို အကျဉ်းချုံးတင်ပြခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့်အတူ informal အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးကိုလည်း ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့သည်။

ထိုဆွေးနွေးမှုများတွင် ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ် (5PC) လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ရက် ၁၀၀ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို အကောင် အထည်ဖော်ရန် အစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများအပြင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုများကို တိုက်ဖျက်ရေး အစီအမံများလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ ဆွေးနွေးမှုများသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် အာဆီယံတို့ ပထမဆုံးအကြိမ် လူကိုယ်တိုင် တွေ့ဆုံမှုနောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် 5PC ကို အဓိက မူဘောင်အဖြစ် ပြန်လည်အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။

အထူးကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် လာဇာရိုသည် နိုဘယ်လ်ဆုရှင်နှင့် တွေ့ဆုံရန် မြန်မာအာဏာပိုင်များက ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီးနောက် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် အခြားသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ပြန်လွှတ်ပေးရန် အကြိမ်ကြိမ် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့သို့ တောင်းဆိုပြီးနောက် အကျဉ်းသား ၄,၅၀၀ ကျော်ကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ လတ်တလော အကျဉ်းသားလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အကျဉ်းစံဘဝမှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခဲ့သည်ဟူသော သတင်းများအပေါ် ထောက်ခံကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် ကြာသပတေးနေ့ကမူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ သားဖြစ်သူ ကင် အဲရ်စ် (Kim Aris) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့ရှိ သံရုံးမှတစ်ဆင့် ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ်၍ လွန်ခဲ့သည့် ၅ နှစ်ကျော်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် မိခင်ဖြစ်သူနှင့် စကားပြောခွင့် ရရှိခဲ့သည်။

ယူကေအခြေစိုက် ကင် အဲရ်စ်က နိုင်ငံတကာသတင်းဌာန (AFP) သို့ ပြောကြားရာတွင် မိခင်ဖြစ်သူ၏ အသံမှာ “ကျန်းမာပုံရသည်” ဟု ဆိုသော်လည်း “သူမရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျွန်တော် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်ဆဲပါပဲ” ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

Ref: AFP & Manila Standard