သတိုး
၁၄. ၉. ၂၀၂၆
စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်အများအပြား ထွက်ပေါ်ခဲ့သည့် နှစ်ရက်ကြာ ခရီးစဉ်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်အား ကမ္ဘောဒီးယား အစိုးရက ရဲရဲတောက် လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုခဲ့ပြီးနောက် ကမ္ဘောဒီးယားသည် အခွင့်အလမ်းနှင့် စိန်ခေါ်မှု နှစ်မျိုးလုံး ရှိနေပြီး နိုင်ငံတကာ ဖိအားများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေး လမ်းကြောင်းသစ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်လိုက်သည်။
သောကြာနှင့် စနေနေ့များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ထိုခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်ထပ်အခွန် ကင်းလွတ်ရေးနှင့် အခွန်ရှောင်လွှဲမှု တားဆီးရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို အပြန်အလှန် မြှင့်တင်ရေးနှင့် အကာအကွယ်ပေးရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် မီဒီယာ/သတင်းအချက်အလက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စသည့် သဘောတူညီချက် လေးခုကို ရရှိခဲ့သည်။
ကမ္ဘောဒီးယား Royal Academy မှ မူဝါဒရေးရာ လေ့လာသုံးသပ်သူ Sam Seun က Khmer Times သို့ ပြောကြားရာတွင် ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာတို့သည် အာဆီယံ အိမ်နီးချင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော်လည်း နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်မှုမှာ ဒေါ်လာ ၃၅ သန်းခန့်သာရှိသဖြင့် အလွန်အမင်း နည်းပါးနေသေးကြောင်း ပြောသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နက်ရှိုင်းသော ပြည်တွင်းစိန်ခေါ်မှုများသည် ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားနှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အကန့်အသတ်ဖြစ်စေခဲ့ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံရေး ခိုင်မာစေခြင်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားအတွက် ဦးစားပေး မဖြစ်သင့်ဘဲ ခရီးသွားကဏ္ဍကိုသာ အာရုံစိုက်သင့်ကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြသည်။
“ကမ္ဘောဒီးယားအနေနဲ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုအာရုံစိုက်သင့်ပြီး ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ရပ်ဆိုင်းခဲ့တဲ့ နှစ်နိုင်ငံတိုက်ရိုက်လေကြောင်းလိုင်းတွေကို ပြန်လည်စတင်ဖို့ စဉ်းစားသင့်ပါတယ်” ဟု Seun က ပြောကြားပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကမ္ဘောဒီးယား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည့် ထင်ရှားသော ဘာသာရေးနှင့် ခရီးသွားနေရာများစွာ ရှိကြောင်း သုံးသပ်သည်။
ထို့အပြင် Seun က စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုခိုင်မာလာနိုင်ခြေကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသည် စီးပွားရေး ပမာဏ သေးငယ်သော်လည်း ခိုင်မာသော စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံ ရှိကြောင်း ပြောသည်။
“မြန်မာနိုင်ငံဟာ နိုင်ငံတကာ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ခံနေရဆဲဖြစ်ပေမဲ့ တရုတ်နဲ့ ရုရှားတို့ဆီကနေ သိသာထင်ရှားတဲ့ စစ်ရေးအကူအညီတွေကို ဆက်လက်ရရှိနေပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ကမ္ဘောဒီးယားအပေါ် ကျရောက်လာနိုင်သည့် နိုင်ငံတကာ ဖိအားများနှင့် ပတ်သက်၍ Seun က တည်ဆဲဥပဒေများနှင့် ကိုက်ညီပြီး စီးပွားရေး ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားကို အထောက်အကူပြုသမျှ ကာလပတ်လုံး နှစ်နိုင်ငံကြား တရားဝင် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို မတားဆီးသင့်ကြောင်း အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့သည်။
မြန်မာသမ္မတသည် ကမ္ဘောဒီးယားသို့ မလာရောက်မီ ထိုင်း၊ လာအို၊ ရုရှားနှင့် အိန္ဒိယ အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားသို့ သွားရောက်ခဲ့သလို ပြည်ပသံရုံးများသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်ရုံးထိုင်နေကြဆဲဖြစ်ရာ နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်လက် ထိတွေ့ဆက်ဆံနေမှုကို ပြသနေကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြသည်။
လူမှုစီးပွားနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ Chey Tech က Khmer Times သို့ ပြောကြားရာတွင် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသိအမှတ်မပြုကြသော်လည်း ၎င်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိသူအဖြစ် တရားဝင် ကြေညာခံရပြီး ယခုနှစ် ဧပြီလတွင် သမ္မတရာထူးကို ရယူခဲ့ချိန်တွင် ပြည်သူ့ဆန္ဒပြမှု ကြီးကြီးမားမား မရှိခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံလိုသည့် နိုင်ငံများအနေဖြင့် ယခုသမ္မတနှင့် လက်တွဲမလုပ်ဆောင်ပါက မည်သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်နည်းဟု ၎င်းက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုအပေါ် စိုးရိမ်မှုများရှိနေသည်ကို လက်ခံသော်လည်း အချို့နိုင်ငံများတွင် တစ်ပါတီစနစ် အပါအဝင် မတူညီသော နိုင်ငံရေးစနစ်များရှိကြသော်လည်း အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်ကြောင်း Tech က ထောက်ပြသည်။
မြန်မာသမ္မတသည် အာဆီယံနှင့် ဒေသတွင်း နိုင်ငံအများအပြားသို့ သွားရောက်လည်ပတ်လျက်ရှိပြီး ကမ္ဘောဒီးယားသို့ မလာရောက်မီ နောက်ဆုံးသွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်မှာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ Tech က ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာအကြား ကုန်သွယ်မှုပမာဏ ဒေါ်လာ ၃၅ သန်းဆိုသည်မှာ အလွန်သေးငယ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို ကမ္ဘောဒီးယား၏ ထိပ်သီး ကုန်သွယ်ဖက် ၂၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်စေခြင်း မရှိကြောင်း ပြောသည်။
ယခု နှစ်ရက်ကြာ ခရီးစဉ်သည် နှစ်ထပ်အခွန် ကင်းလွတ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မြှင့်တင်ရေး/ အကာအကွယ်ပေးရေး သဘောတူညီချက်များမှတစ်ဆင့် ပိုမိုခိုင်မာသော စီးပွားရေး ဆက်ဆံရေးအတွက် အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးခဲ့ကြောင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအခြေစိုက် ACLEDA ဘဏ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘဏ်ခွဲပေါင်း ၁၀ ခုကျော်အထိ တိုးချဲ့ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက အလေးအနက် ပြောကြားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘာဝသယံဇာတများနှင့် သတ္တုတူးဖော်ရေး ကျွမ်းကျင်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ကမ္ဘောဒီးယားအနေဖြင့် သတ္တုကဏ္ဍတွင် ပိုမိုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်းလည်း Tech က ဆိုသည်။
ထို့အပြင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် လိမ်လည်မှုများနှင့် ဖြတ်ကျော်မှုခင်းများကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် နှစ်နိုင်ငံစလုံး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ခိုင်မာစေရန် ၎င်းက တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး စစ်ရေးဆက်ဆံရေး ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေရန်နှင့် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်တွင် အပြန်အလှန် ပံ့ပိုးကူညီရန်လည်း ပြောကြားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် အဓိက တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် နိုင်ငံအများအပြား၏ ပစ်မှတ်ထား ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံနေသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် ပစ်မှတ်ထားခံရသည့် သီးခြားလူပုဂ္ဂိုလ်များ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုဆိုင်ရာ အပိုဆောင်း စိစစ်မှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ချိန်တွင် ယခုဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
Ref: Khmer Times
About the Author
