သတိုး
၂၂. ၁. ၂၀၂၆
ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသတွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ (ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်) က အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ် ယောက်ျားလေးနှစ်ဦး၊ သတင်းထောက်သုံးဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး အပါအဝင် ပါလက်စတိုင်း ၁၁ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဆေးရုံတာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။
ယခုဖြစ်စဉ်သည် အောက်တိုဘာလတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း သေဆုံးမှုအများဆုံးရက်များထဲမှ တစ်ရက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
◾️ သတင်းထောက်များ ပစ်မှတ်ထားခံရမှု
ဂါဇာအလယ်ပိုင်းရှိ စစ်ရှောင်စခန်းတစ်ခုကို သတင်းမှတ်တမ်းရိုက်ကူးရန် ကားဖြင့် သွားရောက်နေသည့် ပါလက်စတိုင်းသတင်းထောက် သုံးဦးကို အစ္စရေးက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သေဆုံးသူများမှာ Abdel Raouf Samir Shaat၊ Mohammed Salah Qashta နှင့် Anas Abdullah Ghanim တို့ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ပါလက်စတိုင်း သတင်းထောက်များ သမဂ္ဂ၏ ဂါဇာမီဒီယာရုံး ထုတ်ပြန်ချက်အရ စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက သေဆုံးခဲ့သည့် သတင်းထောက်အရေအတွက်မှာ ၂၆၀ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
◾️ ကလေးငယ်များ သေဆုံးမှုနှင့် မိသားစု၏ ကြေကွဲမှု
သေဆုံးသူများထဲတွင် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ် Moatsem al-Sharafy အမည်ရှိ ယောက်ျားလေးတစ်ဦးလည်း ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် မိခင်ဖြစ်သူ ဟင်းချက်နိုင်ရန်အတွက် ထင်းကောက်ရန် ထွက်သွားစဉ် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်ခတ်မှုကို ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်း၏မိခင်ဖြစ်သူ Safaa က “သူ မနက်က ဗိုက်ဆာဆာနဲ့ ထွက်သွားတာပါ။ မြန်မြန်ပြန်လာခဲ့မယ်လို့လည်း ပြောသွားခဲ့တယ်” ဟု မျက်ရည်များဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။
အခြား ၁၀ နှစ်အရွယ်နှင့် ၁၃ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်များမှာလည်း တင့်ကားဖြင့် ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများအတွင်း သေဆုံးခဲ့ကြသည်။
◾️ နှစ်ဖက် တုံ့ပြန်ချက်များ
သတင်းထောက်များ သေဆုံးသည့် ဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ ဟားမတ်စ်အဖွဲ့နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် ဒရုန်း (Drone) တစ်စင်းကို ထိန်းချုပ်နေသည့် “သံသယရှိသူများ” ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် တိကျစွာ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အစ္စရေးဘက်က တုံ့ပြန်သည်။
ပါလက်စတိုင်းသတင်းထောက်များအဖွဲ့ကမူ သေဆုံးသွားသည့် သတင်းထောက်များသည် စစ်ရှောင်စခန်းမှ အရပ်သားများ၏ ဒုက္ခများကို မှတ်တမ်းတင်ရန် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ သတင်းတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ထားသည်။
◾️ ထရမ့်ပ်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်နှင့် လက်ရှိအခြေအနေ
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ဒ်ထရမ့်ပ်၏ အချက် ၂၀ ပါ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းနေသော်လည်း အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ်တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချိုးဖောက်မှုများအတွက် အပြန်အလှန် အပြစ်တင်နေကြသည်။
အစ္စရေးဘက်က ဒုတိယအဆင့် အကောင်အထည်ဖော်မှုများကို မလုပ်ဆောင်မီ ဟားမတ်စ်ဘက်က ဖမ်းဆီးထားသည့် နောက်ဆုံးဓားစာခံ၏ ရုပ်အလောင်းကို လွှဲပြောင်းပေးရန် တောင်းဆိုထားသည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စတင်ခဲ့သည့် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နောက်ပိုင်းမှစ၍ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပါလက်စတိုင်း ၄၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် စတင်ခဲ့သည့် နှစ်နှစ်ကြာ စစ်ပွဲအတွင်း ပါလက်စတိုင်း ၇၁,၅၀၀ ကျော် သေဆုံးပြီး၊ ၁၇၁,၃၀၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဂါဇာဒေသရှိ အရပ်ဘက် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး လူဦးရေ ၂ ဒသမ ၄ သန်းခန့်မှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုနှင့် ဆေးဝါးပြတ်လပ်မှု ဒုက္ခများကို ဆိုးရွားစွာ ရင်ဆိုင်နေရသည်။
◾️ နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ
CPJ (နိုင်ငံတကာသတင်းထောက်များ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့) က ဂါဇာစစ်ပွဲအတွင်း သတင်းထောက် ၂၀၆ ဦး သေဆုံးမှုကိုသာ အတည်ပြုမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း၊ ပါလက်စတိုင်းသတင်းထောက်များသမဂ္ဂကမူ သေဆုံးသူ ၂၆၀ ကျော်ရှိပြီဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ အစ္စရေးစစ်တပ်အနေဖြင့် ယခုကဲ့သို့ သတ်ဖြတ်မှုများအတွက် တရားဝင်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု သို့မဟုတ် တာဝန်ခံမှု တစ်စုံတစ်ရာ ပြုလုပ်ခြင်း မရှိသေးကြောင်း CPJ က ထောက်ပြထားသည်။
သေဆုံးသတင်းထောက်များသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများကို အလွတ်တန်းသတင်းပေးပို့နေသူများဖြစ်ပြီး သတင်းထောက်များ စီးနင်းလာသည့် မော်တော်ယာဉ်မှာလည်း ဂါဇာဒေသရှိ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကြီးကြပ်နေသည့် အီဂျစ်ကော်မတီ (Egyptian Committee) ပိုင် ယာဉ်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုချက်ရရှိထားသည်။
သမ္မတထရမ့်ပ်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံတကာက စီမံခန့်ခွဲမည့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ တည်ထောင်ရေးတို့ ပါဝင်သော်လည်း ယခုကဲ့သို့ နေ့စဉ်ဖြစ်ပွားနေသည့် တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အစီအစဉ်မှာ ရှေ့မဆက်နိုင်ဘဲ ရှိနေသည်။
Ref: Reuters / AA
About the Author
